اصطلاحات ارز دیجیتال؛ اصطلاح‌های رایج و تخصصی که باید بدانید

اصطلاحات پایه ارز دیجیتال

در ابتدا بهتر است با اصطلاحات پایه‌ای ارز دیجیتال آشنا شویم و بعد از آن سراغ مفاهیم پیشرفته‌تر برویم.

ارز دیجیتال (CRYPTOCURRENCY)

ارز دیجیتال یا رمزارز، پولی است که فقط به شکل داده روی یک شبکه‌ی کامپیوتری وجود دارد و با رمزنگاری محافظت می‌شود. برخلاف ریال و دلار، هیچ بانک مرکزی آن را چاپ نمی‌کند؛ در عوض شبکه‌ای از هزاران کامپیوتر مستقل، مالکیت و انتقال هر واحد را ثبت و تأیید می‌کنند.

مهم‌ترین تفاوت رمزارز با پول الکترونیکی که در حساب بانکی‌تان می‌بینید، در «مالکیت» است. موجودی حساب بانکی شما یک ردیف در پایگاه داده‌ی بانک است و بانک می‌تواند آن را مسدود کند. مالکیت رمزارز اما با یک کلید خصوصی ثابت می‌شود؛ هر کس کلید را داشته باشد، مالک دارایی است و هیچ نهادی نمی‌تواند بدون آن کلید، دارایی را جابه‌جا کند.

عدد رمزارزهای موجود بستگی به این دارد که چه چیزی را «رمزارز» بشماریم. کوین‌گکو حدود ۱۸٬۵۲۷ رمزارز را رصد می‌کند، در حالی که کوین‌مارکت‌کپ به دلیل معیارهای سخت‌گیرانه‌تر عددی در بازه‌ی ۹ تا ۱۰ هزار را نشان می‌دهد. ارزش کل بازار رمزارزها حدود ۲٫۵۳ تریلیون دلار گزارش شده که بیش از نیمی از آن فقط متعلق به بیت کوین است.

بیت کوین (Bitcoin – BTC)

بیت کوین اولین و بزرگ‌ترین ارز دیجیتال جهان است که در ژانویهٔ ۲۰۰۹ توسط فرد یا گروهی ناشناس با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو راه‌اندازی شد. سقف عرضهٔ آن روی ۲۱ میلیون واحد قفل شده و همین کمیابی برنامه‌ریزی‌شده، بیش از هر ویژگی دیگری هویت آن را ساخته است.

اولین بلاک شبکه در ۳ ژانویه ۲۰۰۹ استخراج شد و ساتوشی داخل آن پیام متنی ” تیتر روزنامه‌ی تایمز لندن درباره نجات مالی دوباره بانک‌ها توسط دولت بریتانیا ” را جاسازی کرد. این پیام تصادفی نبود؛ بیت کوین دقیقاً به‌عنوان جایگزین برای سیستمی طراحی شد که در بحران مالی ۲۰۰۸ اعتبارش را از دست داده بود.

برای اطلاعات بیشتر در مورد این ارز مقاله ” بیت کوین چیست ” را مطالعه کنید.

شت کوین (SHITCOIN)

در چند سال اخیر با توجه به رشد صعودی تعداد رمز ارزها، «شت کوین به معنای ارز بی‌ارزش» به جدیدترین اصطلاح این اکوسیستم تبدیل شده است. به‌طورکلی شت کوین به ارز دیجیتالی گفته می‌شود که پروژه خاصی پشت آن نباشد یا بدون هدف مشخصی ایجاد شده باشد و متاسفانه بسیاری از شت کوین‌ها با هدف کلاهبرداری راه‌اندازی می‌شوند. نکته جالب اینجاست که در حال حاضر، چیزی حدود ۲۲ هزار رمز ارز وجود دارد که بسیاری از آن‌ها، از نوع شت کوین هستند.

آلت کوین (ALTCOIN)

کلمه آلت کوین شامل دو بخش ALT و COIN هستند که (ALT (ALTERNATIVE به معنای جایگزین است و ALTCOIN به معنای کوین‌ یا سکه جایگزین به‌کار برده می‌شود. به تمامی رمزارزهایی که پس از بیت کوین وارد بازار شدند، آلت کوین گفته می‌شود. رمز ارزهایی مانند اتریوم، مونرو و ریپل جزء معروف‌ترین آلت کوین‌ها هستند.

استیبل کوین (Stable Coin)

همان‌طور که از نام آن پیداست، استیبل کوین شامل رمز ارزهایی هستند که ارزش آن‌ها با یک دارایی ثابت مانند دلار برابر است. هدف از عرضه این کوین‌ها کاهش نوسانات بوده که از سرمایه معامله‌گران در برابر این نوسانات محافظت می‌کند. یکی از معروف‌ترین استیبل کوین‌ها تتر (USDT) است.

کیف پول ارز دیجیتال (Cryptocurrency Wallet)

اگر بخواهید در دنیای رمز ارزها فعالیت کنید، بدون در نظر گرفتن نوع فعالیت شما، کیف پول ارز دیجیتال یکی از اصطلاحات ترید است که بدون شک باید آن را بشناسید. کیف پول ارز دیجیتال که بدان “والت ارز دیجیتال” یا “ولت ارز دیجیتال” (Cryptocurrency Wallet) نیز گفته می‌شود، نوعی از کیف پول است که برای نگهداری و محافظت دارایی‌های رمز ارزی ما کاربرد دارد. والت‌ها دو دسته کلی کیف پول گرم و کیف پول سرد دارند.

ساتوشی (SATOSHI)

ساتوشی کوچک‌ترین واحد قابل ثبت بیت کوین است و هر بیت کوین دقیقاً به ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ساتوشی تقسیم می‌شود. یعنی هر ساتوشی برابر با ۰٫۰۰۰۰۰۰۰۱ بیت کوین است. نام این واحد از ساتوشی ناکاموتو، سازنده ناشناس بیت کوین، گرفته شده است.

چرا این واحد ساخته شد؟ چون قیمت هر بیت کوین به‌قدری بالا رفت که استفاده از آن برای پرداخت‌های کوچک بی‌معنی می‌شد. با تقسیم‌بندی ساتوشی، شما لازم نیست یک بیت کوین کامل بخرید؛ می‌توانید ۵۰ هزار ساتوشی بخرید که کسر بسیار کوچکی از یک بیت کوین است.

ساتوشی در عمل هم در استفاده روزمره کاربرد دارد. کارمزد تراکنش‌های بیت کوین با واحد «ساتوشی بر بایت مجازی» (sat/vByte) اعلام می‌شود و شبکه لایتنینگ که برای پرداخت‌های خرد ساخته شده، حتی از واحد کوچک‌تری به نام میلی‌ساتوشی (یک‌هزارم ساتوشی) استفاده می‌کند.

کریپتوگرافی (CRYPTOGRAPHY)

یکی از اصطلاحات ترید ارز دیجیتال رایج، کریپتوگرافی است. به فرآیند رمزگذاری اطلاعات، کریپتوگرافی گفته‌ می‌شود. رمزنگاری یا کریپتوگرافی روشی برای محافظت از اطلاعات و ارتباطات با استفاده از کدها است و فقط کسانی که به این اطلاعات دسترسی دارند، می‌‌توانند آن‌ها را بخوانند و پردازش کنند.

وایت پیپر (Whitepaper)

وایت پیپر سند فنی و رسمی یک پروژه‌ی کریپتو است؛ جایی که تیم سازنده توضیح می‌دهد با چه معماری فنی، با چه مدل توکنی و در چه زمان‌بندی‌ای چه مشکلی را حل می‌کند. برای کسی که می‌خواهد روی یک پروژه سرمایه‌گذاری کند، وایت پیپر اولین جایی است که می‌شود جدی‌بودن یا توخالی‌بودن پروژه را سنجید.

معروف‌ترین وایت پیپر تاریخ کریپتو، سند بیت کوین با عنوان Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System است که ساتوشی ناکاموتو در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸ در یک لیست ایمیلی رمزنگاری منتشر کرد. این سند فقط ۹ صفحه است و در همان ۹ صفحه، کل معماری شبکه‌ای را تعریف می‌کند که امروز بیش از ۵۹٪ ارزش بازار کریپتو را در خود جا داده است. وایت پیپر اتریوم را هم ویتالیک بوترین در اواخر ۲۰۱۳ منتشر کرد.

هنگام خواندن وایت پیپر یک پروژه جدید، چهار چیز را جدی بگیرید:

• توکنومیکس: چند توکن ساخته می‌شود، چند درصدش سهم تیم و سرمایه‌گذاران اولیه است و برنامه آزادسازی (Vesting) چطور است؟ اگر ۴۰٪ عرضه در دست تیم باشد و بعد از شش ماه آزاد شود، فشار فروش سنگینی در راه است.
• مشکل واقعی: آیا پروژه مشکلی را حل می‌کند که بدون بلاکچین قابل حل نبود، یا فقط یک دیتابیس معمولی را با کلمه «غیرمتمرکز» بسته‌بندی کرده؟
• تیم: اسم و سابقه واقعی توسعه‌دهنده‌ها ذکر شده یا همه ناشناس‌اند؟
• جزئیات فنی: یک وایت پیپر بی‌کیفیت پر از وعده‌های بازاریابی است و کم‌ترین جزئیات فنی را دارد.

وایت پیپر داشتن، به‌خودی‌خود نشانه اعتبار نیست. بسیاری از شت‌کوین‌ها وایت پیپر پروژه‌های دیگر را کپی و اسم‌ها را عوض می‌کنند.

تراکنش (Transaction)

تراکنش در ارز دیجیتال، دستور انتقال دارایی از یک آدرس به آدرس دیگر است که با کلید خصوصی فرستنده امضا می‌شود و پس از تأیید شبکه در یک بلاک ثبت می‌شود. مهم‌ترین ویژگی آن برگشت‌ناپذیری است؛ تراکنش تأییدشده را نه فرستنده می‌تواند لغو کند و نه هیچ نهاد دیگری.

هر تراکنش پس از ارسال، سه وضعیت را از سر می‌گذراند. ابتدا در حافظهٔ موقت شبکه (Mempool) در صف انتظار می‌نشیند و وضعیتش «در انتظار» است. سپس یکی از ماینرها یا اعتبارسنج‌ها آن را انتخاب می‌کند و در بلاک قرار می‌دهد؛ از این لحظه تراکنش یک «تأیید» می‌گیرد و با ساخته‌شدن هر بلاک بعدی، یک تأیید دیگر به آن اضافه می‌شود. در حالت سوم، اگر کارمزد پیشنهادی شما خیلی پایین باشد، تراکنش ممکن است ساعت‌ها در صف بماند یا در نهایت رد شود.

هر تراکنش یک شناسهٔ یکتا به نام هش تراکنش یا TXID دارد؛ رشته‌ای طولانی از حروف و اعداد که با جست‌وجوی آن در جستجوگر بلاکچین می‌توانید وضعیت دقیق تراکنش را ببینید. اگر صرافی مقصد بگوید واریزی ثبت نشده اما اکسپلورر تراکنش را تأییدشده نشان دهد، مشکل از سمت صرافی است، نه شبکه.

حجم واقعی این فعالیت را با یک عدد بسنجید: طبق داده‌های اترسکن، شبکهٔ اتریوم در ژانویهٔ ۲۰۲۶ در یک روز بیش از ۲٫۸۸ میلیون تراکنش را پردازش کرد.

کارمزد گس (Gas Fee)

کارمزد گس هزینه‌ای است که برای اجرای یک تراکنش یا قرارداد هوشمند به شبکه پرداخت می‌شود و به اعتبارسنج‌ها یا ماینرها می‌رسد، نه به صرافی. «گس» در واقع واحد سنجش کار محاسباتی است؛ هر عملیاتی روی شبکه مقدار مشخصی گس مصرف می‌کند و شما بابت هر واحد گس، مبلغی می‌پردازید.

در اتریوم، قیمت هر واحد گس با واحدی به نام گوی (Gwei) بیان می‌شود که برابر یک‌میلیاردم اتر است. یک انتقال سادهٔ اتر دقیقاً ۲۱٬۰۰۰ واحد گس مصرف می‌کند، در حالی که یک سواپ در یونی‌سواپ حدود ۱۵۰٬۰۰۰ واحد لازم دارد. فرمول نهایی ساده است: مقدار گس مصرفی ضربدر قیمت هر گس.

از آگوست ۲۰۲۱ و با اجرای پیشنهاد EIP-1559، کارمزد اتریوم به دو بخش تقسیم شد. کارمزد پایه را خود شبکه بر اساس شلوغی بلاک‌های اخیر تعیین می‌کند و این مبلغ سوزانده می‌شود، یعنی برای همیشه از گردش خارج می‌شود. کارمزد اولویت یا انعام، مبلغ اختیاری‌ای است که به اعتبارسنج می‌رسد و سرعت قرارگرفتن تراکنش شما در بلاک را بالا می‌برد. کارمزد پایه در هر بلاک حداکثر ۱۲٫۵٪ بالا یا پایین می‌رود و وقتی بلاک‌ها بیش از نیمه پر باشند، افزایش پیدا می‌کند.

اعداد این بازار در چند سال اخیر به‌شدت تغییر کرده است. در اوج شلوغی مه ۲۰۲۱، کارمزد یک تراکنش تا ۱۹۶ دلار هم رسید. در مقابل، اترسکن میانگین گس را در ۷ آوریل ۲۰۲۶ فقط ۰٫۰۵۲ گوی ثبت کرد و یک انتقال ساده در آن شرایط چند سنت هزینه داشت. دلیل این افت، مهاجرت بخش بزرگی از فعالیت‌ها به شبکه‌های لایه دو مثل آربیتروم و بیس است که هزینهٔ هر تراکنش در آن‌ها معمولاً زیر ۰٫۰۵ دلار می‌ماند.

بلاک چین (Blockchain)

شبکه بلاک چین مانند یک دفتر معاملاتی است که تمام معاملات انجام شده از ابتدا در آن ثبت‌ می‌شود. بلاک‌ چین یک فناوری غیر متمرکز است زیرا هیچ شخص یا نهادی به شکل کامل و مشخص آن را کنترل نمی‌کند.

بلاک (Block)

این اصطلاح را با آن‌چه که ما به معنای مسدودسازی می‌دانیم اشتباه نگیرید. بلاک چین از تعداد بسیار زیادی بلاک متصل به هم ساخته شده است. هر بلاک، یک پایگاه داده است که از کلیه معاملات انجام شده تا زمان پر شدن بلاک نگهداری می‌کند. این رکوردهای ثبت شده دائمی و تغییرناپذیر هستند.

ارتفاع بلاک (Block Hight)

ارتفاع بلاک به معنای تعداد کل بلاک‌‌ها قبل از بلاک موردنظر در بلاک چین است.

کوین (Coin)

اصطلاح کوین یا سکه (Coin)، نام دیگری است که به صورت رایج برای ارزهای دیجیتال استفاده می‌شود. در اصل کوین به رمز ارزی گفته می‌شود که برای خود به صورت اختصاصی یک زنجیره بلوکی یا بلاک چین دارد. در مقابل این اصطلاح، توکن وجود دارد که در ادامه آن را توضیح می‌دهیم. کوین‌ها به عنوان ارز رایج یک بلاک چین در کنار کاربردهایی مانند داشتن ارزش برای نگهداری به عنوان دارایی، به عنوان گزینه‌ای برای پرداخت کارمزدها و هزینه‌های شبکه نیز استفاده می‌شوند. معروف‌ترین کوین‌ها در دنیای ارز دیجیتال، بیت کوین و اتریوم هستند.

توکن (Token)

یکی از مهم‌ترین اصطلاحات ترید ارز دیجیتال که باید آن را درک کنید! به رمز ارزهایی مانند تتر که بلاک‌ چین اختصاصی ندارند و بر بستر سایر ارزها کار می‌‌کنند، توکن گفته می‌شود.

مبادله همتا به همتا (PEER-TO-PEER -P2P)

مبادله همتا به همتا به این معناست که خریداران و فروشندگان ارزهای دیجیتال به‌صورت مستقیم با یکدیگر در ارتباط و فرآیند خرید و فروش را انجام می‌دهند.

غیرمتمرکز (DECENTRALIZATION)

یکی از مهم‌ترین اصطلاحات ارزهای دیجیتال عبارت غیر متمرکز است. این عبارت به معنای این است که اطلاعات و داده‌ها در یک سازمان خاص، متمرکز نشده و در تمام شبکه وجود دارند.

لازم است بدانید که معاملات ارزهای دیجیتال به صورت مبادلات‌ همتا به همتا و غیرمتمرکز انجام می‌شوند، یعنی «یک ارتباط مستقیم بین فروشنده و خریدار که واسطه‌ای (سازمانی) برای تایید یا انجام تراکنش‌های مالی در میان آن‌ها نیست.»

الگوریتم‌های اجماع (CONSENSUS ALGORITHMS)

یکی دیگر از اصطلاحات ترید ارز دیجیتال الگوریتم اجماع است. این الگوریتم به روش‌هایی که بر اساس آن‌ها اعضای یک شبکه بلاک چین به توافق می‌رسند گفته می‌شود. اصلی‌ترین کاربرد الگوریتم اجماع همان توافق در نحوه تائید یک تراکنش در بلاک است. دو الگوریتم معروف در بلاک چین به نام اجماع اثبات کار یا Proof of Work و اجماع اثبات سهام یا Proof of Stack نیز جزء این دسته از الگورتیم‌ها محسوب می‌شوند.

اثبات کار (Proof of Work)

اثبات کار یک الگوریتم استخراج (مانند شبکه بیت کوین) مبتنی بر محاسبات بسیار پیچیده ریاضی است که توسط ماینرهایی باقدرت پردازش بالا انجام می‌شود. این محاسبات اعتبار تراکنش‌های انجام‌شده در هر بلوک را تائید می‌کنند و هر ماینری که سریع‌تر بتواند محاسبات را انجام بدهد، به عنوان پاداش بیت کوین دریافت‌ می‌کند. به الگوریتم اثبات کار به صورت خلاصه PoW گفته می‌شود.

اثبات سهام (Proof of Stacke)

اثبات سهام یا PoS، مکانیزم اجماعی است که در آن به‌جای مصرف برق، دارایی وثیقه می‌شود. شبکه از میان کسانی که مقداری از کوین بومی شبکه را قفل کرده‌اند، یک اعتبارسنج برای ساخت بلاک بعدی انتخاب می‌کند؛ و اگر آن اعتبارسنج تقلب کند، بخشی از همان دارایی قفل‌شده‌ را از دست می‌دهد.

بزرگ‌ترین آزمایش عملی این مکانیزم، مهاجرت اتریوم به اثبات سهام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ بود؛ رویدادی که به «مرج» (The Merge) معروف شد. طبق اعلام بنیاد اتریوم، این تغییر مصرف انرژی شبکه را حدود ۹۹٫۹۵٪ کاهش داد. برای اعتبارسنجی مستقل در اتریوم باید ۳۲ اتر قفل کنید؛ کسانی که این مقدار را ندارند، از طریق استخرهای استیکینگ یا سرویس‌های صرافی مشارکت می‌کنند.

نقد اصلی به اثبات سهام هم همین‌جاست؛ هرچه سرمایه بیشتری داشته باشید، شانس بیشتری برای انتخاب‌شدن و دریافت پاداش دارید. منتقدان می‌گویند این ساختار در بلندمدت ثروت را در دست دارندگان بزرگ متمرکز می‌کند.

هش کردن (HASH)

یکی از اصطلاحات ترید ارز دیجیتال، که افراد کمتری با آن سر و کار دارند. هش یک تابع ریاضی است که ورودی‌هایی را دریافت کرده و با انجام تغییراتی آن‌ها را به خروجی‌های مجزا تبدیل می‌کند. از تابع هش در محاسبات ارزهای دیجیتال استفاده می‌شود. هش کردن در حقیقت به معنای دریافت اعداد و حروف مختلف و تبدیل آن‌ها به خروجی رمزگذاری شده است. این‌کار علاوه بر افزایش امنیت اطلاعات، برای ذخیره داده‌ها نیز استفاده می‌شود.

رایج ترین اصطلاحات بازار ارز دیجیتال

حال که با اصطلاحات پایه‌ای ارز دیجیتال آشنا شدید، می‌توانیم مفاهیم رایج در بازار ارزهای دیجیتال را باهم یاد بگیریم.

صرافی ارز دیجیتال (CRYPTO EXCHANGE)

یکی از اصطلاحات ترید ارز دیجیتال رایج «صرافی ارز دیجیتال» است. با افزایش چشمگیر معاملات رمزارزها توسط مردم جهان، تعداد صرافی‌های ارزهای دیجیتال در سال‌های اخیر در سراسر جهان افزایش‌یافته است. صرافی‌های ارزهای دیجیتال همان وب‌سایت‌های آنلاینی هستند که در آن‌ها یک ارز دیجیتال با ارز دیجیتال دیگری مبادله می‌شوند.

البته از صرافی‌ها برای تبدیل ارز دیجیتال به فیات (ارزهایی مانند دلار، ریال و…) هم استفاده می‌شود. این صرافی‌ها در ازای انجام معاملات از مشتریان کارمزد دریافت می‌کنند. همچنین به صورت کلی صرافی‌ها در دو دسته صرافی متمرکز و صرافی غیر متمرکز تقسیم‌بندی می‌شوند.

صرافی متمرکز (Centralized Exchange)

صرافی ارز دیجیتال متمرکز که به صورت خلاصه به آن CEX نیز گفته می‌شود، نوعی از صرافی است که کاربران برای استفاده از آن باید فرآیند ثبت نام و احراز هویت (KYC) خود را تکمیل کنند. شاید این موضوع تا حدودی ماهیت غیر متمرکز بودن ارزهای دیجیتال را زیر سوال ببرد، اما در مقابل می‌تواند جلو کلاهبرداری‌ها و سواستفاده‌های مختلف از رمز ارزها را بگیرد.

صرافی غیر متمرکز (Decentralized Exchange)

صرافی ارز دیجیتال غیر متمرکز یا به صورت خلاصه DEX، در مقابل صرافی متمرکز تعریف می‌شود. یعنی کاربران آن برای استفاده از خدمات این صرافی نیازی به ارائه مدارک و انجام احراز هویت ندارند.

ارز فیات (Fiat Currency)

به ارز رایج کشورها در اصطلاح ارز فیات گفته می‌شود، مانند ریال، دلار، یورو، پوند، درهم و غیره. برای خرید رمز ارزها از طریق صرافی‌ها، یکی از روش‌ها خصوصا در مرتبه اول، پرداخت پول فیات و دریافت ارز دیجیتال است.

هالوینگ یا هاوینگ (HALVING)

هالوینگ از کلمه HALF به معنای نصف گرفته‌شده است. اصطلاح هاوینگ برای ارز دیجیتال بیت کوین استفاده می‌شود، اما هاوینگ بیت کوین چیست؟ به نصف شدن پاداش بیت کوین پس از استخراج هر ۲۱۰،۰۰۰ بلاک، HALVING گفته می‌شود. این سیستم توسط ساتوشی خالق بیت کوین، برای جلوگیری از تورم، کمیاب شدن بیت کوین و به‌طورکلی کنترل عرضه و تقاضای آن ابداع‌ شده است. در هاوینگ بیت کوین، پاداش‌ها هر چهار سال یک‌بار نصف می‌شوند.

هارد فورک

هر یک از ارزهای دیجیتال با قوانین و پروتکل‌های خاص خود در حال فعالیت هستند. تا زمانی که این پروتکل‌ها توسط برنامه‌نویسان قابل‌ قبول باشند، بلاک‌های موجود در بلاک‌چین به روند فعالیت خود ادامه می‌دهند؛ اما اگر به هر دلیلی برنامه‌نویسان با پروتکل موجود به مشکل برخورده و قصد اصطلاح و تغییر آن را داشته باشند، بلاک موردنظر را آپدیت می‌کنند. به این فرآیند آپدیت و یا ایجاد بلاک جدید، فورک یا انشعاب می‌گویند.

فورک‌ها به دو دسته سافت فورک (Soft Fork) و هارد فورک (Hard Fork) تقسیم‌ می‌شوند. اگر تغییرات ایجادشده در بلاک‌ها به‌صورت سطحی باشند و پروتکل‌های قبلی بدون تغییر باقی‌ بمانند و قوانین جدید متشکل از پروتکل‌های جدید به قوانین قبلی اضافه شوند، سافت فورک انجام شده است. بر خلاف آن نیز اگر قوانین و پروتکل‌های (دستورالعمل) جدیدی جایگزین شوند، هارد فورک انجام شده است.

عرضه‌ اولیه‌ سکه (ICO)

عرضه اولیه سکه یا ICO، مخفف عبارت Initial Coin Offering است. تامین بودجه برخی از پروژه‌های استارتاپی که مربوط به ارز دیجیتال هستند توسط خود همان ارزهای دیجیتال انجام می‌شود. ICO رویدادی است که در آن بودجه راه‌اندازی استارتاپ به‌صورت ارز دیجیتال جمع‌آوری می‌شود.

در این رویداد، تیم توسعه‌دهنده یک پروژه، توکن مربوط به پروژه را بین کاربران با هدف جذب سرمایه منتشر می‌کند. گاهی اوقات کاربران برای دریافت این توکن‌ها باید وظایف خاصی را انجام دهند، مثلا در سایت مشخصی ثبت نام کنند یا در شبکه‌های اجتماعی از این پروژه حمایت کنند.

قرارداد هوشمند

قرارداد هوشمند برنامه‌ای است که روی بلاکچین ذخیره می‌شود و به‌محض برقرارشدن شرط از پیش تعریف‌شده‌، خودکار اجرا می‌شود. نه کسی می‌تواند جلوی اجرایش را بگیرد و نه پس از انتشار به‌سادگی تغییرش دهد. همین دو ویژگی است که نیاز به یک واسطه‌ی مورد اعتماد را حذف می‌کند.

ساده‌ترین مثال، یک صرافی غیرمتمرکز است؛ قرارداد هوشمند بررسی می‌کند که آیا شما مقدار مشخصی توکن به آدرس آن فرستاده‌اید یا نه؛ اگر بله، بلافاصله معادل آن را از استخر نقدینگی به آدرس شما می‌فرستد. هیچ کارمندی، هیچ تأییدیه‌ای و هیچ ساعت کاری‌ در میان نیست.

اتریوم در سال ۲۰۱۵ اولین شبکه‌ای بود که قرارداد هوشمند را به شکل کاربردی و همه‌منظوره عرضه کرد. قراردادهای اتریوم معمولاً با زبان برنامه‌نویسی سالیدیتی (Solidity) نوشته می‌شوند؛ زبانی که مخصوص همین کار طراحی شده و سینتکس آن شباهت زیادی به جاوااسکریپت دارد.

بلاک چین (Blockchain)

بلاکچین مانند دفتری دیجیتال است که تراکنش‌ها را در بسته‌هایی به نام بلاک ثبت می‌کند و هر بلاک با اثر انگشت رمزنگاری‌شده‌ی بلاک قبل از خودش، به آن قفل می‌شود. همین زنجیره‌ی به‌هم‌قفل‌شده باعث می‌شود دستکاری یک رکورد قدیمی، بدون بازنویسی تمام بلاک‌های بعدی، عملاً ناممکن باشد.

ارزش بازار (Market Capitalization)

ارزش بازار یک ارز دیجیتال از ضرب عرضه در گردش در قیمت لحظه‌ای به‌دست می‌آید. عرضه در گردش یعنی تعداد واحدهایی که همین حالا در دست مردم و قابل معامله است؛ کوین‌های سوزانده‌شده، گم‌شده یا قفل‌شده در این عدد نمی‌آیند.

این تفاوت در عمل خیلی مهم است. فرض کنید دو توکن هر دو ۱ دلار قیمت دارند. اولی ۱۰۰ میلیون واحد در گردش دارد و حداکثر عرضه‌ آن هم همان ۱۰۰ میلیون است. دومی هم ۱۰۰ میلیون واحد در گردش دارد، اما حداکثر عرضه‌اش ۱ میلیارد است. ارزش بازار هر دو ۱۰۰ میلیون دلار است، ولی توکن دوم ۹۰۰ میلیون واحد آزادنشده دارد که به‌مرور وارد بازار می‌شود و فشار فروش می‌سازد. برای دیدن این ریسک از شاخص ارزش بازار رقیق‌شده (FDV) استفاده می‌شود که همان قیمت را در حداکثر عرضه ضرب می‌کند.

نکته‌ی دومی که کمتر گفته می‌شود این است که ارزش بازار، «پولی که وارد پروژه شده» نیست. اگر توکنی با ۱۰۰ میلیون واحد در گردش، فقط با یک معامله کوچک از ۱ دلار به ۲ دلار برسد، ارزش بازار آن ۱۰۰ میلیون دلار بالا می‌رود، بدون اینکه ۱۰۰ میلیون دلار پول واقعی وارد شده باشد. برای همین ارزش بازار همیشه باید کنار نقدینگی و حجم معاملات خوانده شود.

میم کوین (Memecoin)

میم کوین، ارز دیجیتالی است که ارزش آن به‌جای کاربرد فنی یا مدل درآمدی، بر پایه محبوبیت اینترنتی، شوخی‌های شبکه‌های اجتماعی و جامعه کاربری ساخته می‌شود. دوج کوین که در سال ۲۰۱۳ به‌عنوان یک شوخی نسبت به هیجان بازار ساخته شد، اولین و شناخته‌شده‌ترین نمونه این دسته است.

تفاوت میم کوین با شت کوین در نیت سازنده است. میم کوین از ابتدا خودش را شوخی معرفی می‌کند و ادعای فناورانه ندارد؛ شت کوین معمولاً وعده‌های بزرگ فنی می‌دهد که هیچ‌کدام محقق نمی‌شوند. البته این مرز در عمل بسیار باریک است و بسیاری از میم کوین‌های تازه‌ساخته‌شده، عملاً ابزار کلاهبرداری هستند.

ارزش کل قفل‌شده (TVL)

ارزش کل قفل‌شده یا TVL، مجموع ارزش دلاری دارایی‌هایی است که کاربران در قراردادهای هوشمند یک پروتکل دیفای سپرده‌اند. این شاخص نشان می‌دهد چه حجمی از سرمایه به یک پروتکل اعتماد کرده و به همین دلیل، مهم‌ترین معیار سنجش اندازه و سلامت پروژه‌های دیفای به شمار می‌رود.

TVL شامل دارایی‌های قفل‌شده در استخرهای نقدینگی صرافی‌های غیرمتمرکز، وثیقه‌های سپرده‌شده در پروتکل‌های وام‌دهی، دارایی‌های استیک‌شده و سرمایه موجود در پروتکل‌های مشتقات می‌شود.

اعداد این شاخص، چرخه کامل بازار دیفای را روایت می‌کنند. طبق دیفای‌لاما، مجموع TVL کل بازار در نوامبر ۲۰۲۱ به رکورد تاریخی ۱۷۷٫۴۸ میلیارد دلار رسید و در تابستان ۲۰۲۶ حدود ۷۶ میلیارد دلار است. اتریوم همچنان بزرگ‌ترین سهم را در اختیار دارد و در ژوئن ۲۰۲۶ با ۳۸٫۲۴ میلیارد دلار، ۵۳٫۱٪ از کل TVL بازار را به خود اختصاص داده بود.

کارمزدهای تراکنش (Transaction Fees)

کاربران باید برای تایید انجام تراکنش در شبکه ارز دیجیتال هزینه‌ای را پرداخت کنند که با توجه به ترافیک شبکه و موارد مختلف میزان این کارمزد متغیر است.

سیاست شناخت مشتری (KYC)

KYC از عبارت Know Your Costumer گرفته شده که به معنای «مشتری خود را بشناس» است. سیاست KYC یک الزام قانونی برای جلوگیری از پول‌شویی و ضرر مالی است که مشتریان را ملزم به احراز هویت‌ می‌کند. البته این سیاست نه‌تنها در بازار ارزهای دیجیتال بلکه در بانک‌ها نیز جهت شناسایی اطلاعات، آدرس و شماره تماس مشتریان استفاده‌ می‌شود.

نود (NODE)

در سیستم‎های کامپیوتری، گره‌هایی جهت تائید و بررسی تراکنش‌ها در شبکه بلاک‌چین وجود دارند که به آن Node گفته‌ می‌شود. اطلاعاتی که در هر یک از بلاک‌های یک بلاک چین وجود دارند، در نودها ذخیره‌شده است.

متن باز یا اُپن سورس (Open Source)

اگر سازندگان یک نرم‌افزار، اطلاعات و کدهای برنامه‌نویسی آن را در دسترس عموم قرار بدهد به این نرم افزار اصطلاحا اپن سورس گفته می‌شود. ارزهای دیجیتال نیز به‌صورت متن‌باز و کاملا شفاف هستند که علاوه بر دسترسی و مشاهده کدها و اطلاعات مربوط به ساختار ارزهای دیجیتال، امکان ویرایش آن‌ها نیز وجود دارد.

هودل (HODL)

اگر چه این کلمه به نظر عجیب‌ می‌رسد و یا حتی ممکن است تصور کنید اشتباهی رخ داده است، اما هودل یکی از جالب‌ترین اصطلاحات ترید ارز دیجیتال به شمار‌ می‌رود. در اصل این کلمه همان واژه هولد (Hold) به معنی نگهداری است که به اشتباه بدین شکل نوشته شده است.

این کلمه اولین بار برای بیت کوین به کار برده شد، اما امروزه به نگه‌داشتن ارز دیجیتال در نوسانات بازار هودل گفته‌ می‌شود. این موضوع به معنی آن است که شما بدون توجه به نوسانات بازار و شرایط آن، رمزارز خود را برای مدت طولانی نفروشید.

شرایط نزولی (BEAR)

این اصطلاح ممکن است در ابتدا شما را به اشتباه به یاد معنی تحت‌الفظی آن یعنی «خرس» بیندازد؛ اما در حقیقت از این مفهوم در هنگام نزولی شدن شرایط بازار استفاده می‌شود که یعنی قیمت یک دارایی در وضعیت کاهش ارزش قرار دارد. وقتی ‌که شما به وب سایت‌های مختلف جهت بررسی شرایط بازار مراجعه می‌کنید، احتمالا با عبارت Bear Flag مواجه‌ می‌شوید که به الگوی پرچم نزولی اشاره دارد.

شرایط صعودی (BULL)

این واژه نیز مانند واژه قبلی یک اصطلاح است که نباید با ترجمه آن به معنی «گاو» اشتباه گرفته شود. برعکس مورد قبلی، این مفهوم به شرایط صعودی بازار اشاره‌ می‌کند. زمانی که فعالان به افزایش قیمت رمزارزها و بهبود شرایط بازار امیدوار‌ می‌شوند، از این اصطلاح استفاده‌ می‌کنند.

جفت ارز (Currency Pair)

جفت ارز یا جفت رمز ارز، به دو ارز دیجیتال گفته می‌شود که در مقابل یکدیگر معامله می‌شوند. برای مثال نماد BTCUSDT، نام یک جفت رمز ارز است که در آن بیت کوین (BTC) با تتر (USDT) معامله می‌شود.

سقف تاریخی (ATH)

اصطلاح ATH که مخفف عبارت All Time High است، به معنی بالاترین قیمت معامله شده در یک ارز دیجیتال در طول تاریخ آن می‌باشد. به عنوان مثال ATH در ارز دیجیتال سولانا (SOL)، عدد 260 می‌باشد که یعنی بالاترین قیمتی که تاکنون یک واحد سولانا با آن خرید و فروش شده، مبلغ 260 دلار است.

وال (WHALE)

یکی دیگر از اصطلاحات ترید ارز دیجیتال که ممکن است برای شما جالب باشد، Whale است. به سرمایه‌گذاران یا سازمان‌هایی که مقادیر بسیار زیادی از یک رمزارز خاص را خریداری و در اختیار خود دارند، نهنگ یا Whale گفته‌ می‌شود. این مقدار تا حدی زیاد است که خرید و فروش این افراد روی وضعیت بازار و حتی قیمت ارز دیجیتال اثر‌ می‌گذارد.

مزرعه استخراج (MINING FARM)

سخت افزار‌هایی با توان ویژه و مصرف بالا وجود دارند که اصطلاحا به آن‌ها ماینر گفته‌ شده و برای استخراج رمزارز‌ها از آن‌ها استفاده‌ می‌شود. هنگامی که تعداد بسیاری از این دستگاه‌ها در یک محل مشخص (مثلا سوله) مشغول به کار‌ می‌شوند، به این محوطه قرارگیری ‌آن‌ها مزرعه استخراج می‌گویند.

ریگ استخراج (MINING RIG)

به تجهیزات لازم برای استخراج ارز دیجیتال اصطلاحا ریگ استخراج یا ماینیگ ریگ می‌گویند. این ریگ‌ها ممکن است کاملا تخصصی و اختصاصی و یا یک کامپیوتر شخصی ساده باشند، زیرا در سال‌های اولیه شروع کار ارز دیجیتال، کامپیوترهای خانگی هم می‌توانستند به استخراج بیت کوین بپردازند، اما اکنون این کار سخت‌تر از گذشته شده و به تجهیزات پیشرفته با توان بالا نیاز است.

استخراج ابری (CLOUD MINING)

گاهی اوقات یک شخص بدون اینکه خود تجهیزات شخصی ماینینگ داشته باشد، مبلغی را به‌صورت ماهانه به یک سایت شرکت استخراج‌کننده ارز دیجیتال‌ می‌پردازد تا برای او ماینینگ را انجام دهد. به این اصطلاح استخراج ابری گفته می‌شود. سود حاصل از این روش کمتر از استخراج توسط خود فرد است اما به دلیل اینکه هزینه‌های مربوط به تجهیزات، نگهداری، برق و فضا وجود ندارند، مورد توجه برخی از افراد قرار گرفته است.

استخر استخراج (MINING POOL)

هنگامی‌ که یک شبکه مخصوص برای انجام محاسبات ریاضی تشکیل می‌شود تا با اتصال ماینرها به یکدیگر احتمال استخراج افزایش یافته و تمامی دستگاه‌ها به صورت متمرکز فعالیت ‌می‌کنند، اصطلاحا به آن استخر استخراج می‌گویند.

تحلیل تکنیکال (Technical Analysis)

تحلیل تکنیکال نوعی از تحلیل است که در آن، نمودار قیمتی یا همان چارت مربوط به ارزش یک دارایی مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این تحلیل با بررسی گذشته و رفتار قیمت یک ارز در زمان‌های مختلف، پیش بینی ارزش آن در آینده انجام می‌گیرد.

تحلیل فاندامنتال (Fundamental Analysis)

تحلیل فاندامنتال یا تحلیل بنیادی، در مقابل تحلیل تکنیکال قرار دارد. بدین معنی که در این روش، معامله‌گر به بررسی و آنالیز اطلاعات و گزارشات مربوط به یک پروژه یا سهام یا ارز دیجیتال می‌پردازد و تلاش می‌کند تا ارزش واقعی آن را پیدا کند. سپس با مقایسه ارزش واقعی و ارزش آن نماد در لحظه، نسبت به خرید و فروش آن اقدام می‌کند. مثلا اگر ببیند که ارزش واقعی نماد از قیمت معاملات لحظه‌ای آن بالاتر است، متوجه می‌شود که این نماد در آینده با رشد قیمت مواجه خواهد بود، پس معاملات خرید برای آن انجام می‌دهد.

آربیتراژ (Arbitrage): کسب سود از اختلاف قیمت یک دارایی میان دو یا چند بازار. این استراتژی خود انواع مختلفی دارد؛ برای آشنایی کامل، مقاله ” آربیتراژ چیست ” را مطالعه نمایید.

سخن پایانی

برای شروع معامله، شناخت انواع سفارش و ابزارهای مدیریت ریسک ضروری است. حد ضرر و حد سود، تفاوت میان یک معامله حساب‌شده و یک تصمیم احساسی را مشخص می‌کنند. اصطلاحات مربوط به مارجین و فیوچرز مانند اهرم، مارجین کال و لیکوییدیشن را به مرحله بعد موکول کنید؛ این ابزارها سود و زیان را به یک نسبت چند برابر می‌کنند و ورود زودهنگام به آن‌ها یکی از رایج‌ترین دلایل از دست رفتن سرمایه در میان معامله‌گران تازه‌کار است.

انتخاب صرافی نیز به همان اندازه شناخت اصطلاحات اهمیت دارد. نقدینگی کافی، کارمزد شفاف، امنیت و پشتیبانی پاسخ‌گو، چهار معیاری هستند که باید پیش از ثبت‌نام بررسی شوند. صرافی ارز دیجیتال بیدارز با تمرکز بر همین معیارها امکان انجام معاملات را با کارمزد رقابتی و پشتیبانی مستمر فراهم می‌کند